Osmanlı Devleti

Osmanlıdaki kardeş öldürme kanunu
* II. Mehmet’in Kanunlarından birisi olan kardeş öldürme yasası
* Her padişahın saltanat tahtına zahmetsizce sahip olması için – devletin nizamı halinde emir olunmuştur

* Bu kanun bazı Avrupa ve Asya devletlerinde de konulmuştur
* Avrupa’nın en eski cumhurlarında var olan birader (kardeş) öldürme kanunu devletler için şüphesiz çok yararlı olmuştur

* II. Mehmet kardeş öldürme kanununu şöyle dile getirmiştir
* Fukaha’nın(yüksek kesimden insanlar) ekserisi (çoğu) evlat ve ahfad-i a-ecdamdından(akrabalarımdan) calis-i taht (taht talibi) olacak olanların, ammenin (kamuoyunun) selameti için kardaşlarını öldürebileceklerini beyan etmişlerdir. Binaenaleyh (bundan dolayı) onlarda böylece hareket etmelidirler

* Kardeş öldürme yasasının sebebi olarak ise II. Mehmet kardeşlerini öldüren padişahların vicdan azabının hafifletilmesini öne sürmüştür
* Kendiside kardeşini öldürten ikinci Mehmet’in ise bu kanunu birazda kendi vicdan azabını hafifletmek için çıkardığı söylenmiştir
Ve sırasıyla Osmanlı padişahlarının tahtta geliş şekilleri
* Osmanlı padişahları her zaman sanıldığı gibi kanlı bir şekilde tahtta gelmemişlerdir
* Osman beyden sonra Orhan bey tahtta geçerken sorun çıkmamıştır önceden varis gösterilen Orhan beyin kardeşi Alâü’d-din Orhan beyin malları ve mülkleri paylaşma teklifini bile kabul etmemiştir
Orhan bey
* Orhan beyin oğlu I. Muratta sorunsuz olarak tahtta geçmiştir
* Çünkü Orhan beyin ölümüyle neredeyse aynı zamanda tahtın diğer varisi süleyman şah da vefat etmiştir
Yıldırım Beyazıt
* Yıldırım Beyazıt’ın saltanatı da tıpkı insanlık tarihi gibi kardeş öldürmeyle başlar yani Osmanlıda kardeşini öldüren ilk padişah Beyazıttır.
* Yıldırım Beyazıt tahtta geçtiği sırada kardeşi Yakup’un bazı askerlerin ve devlet adamlarının muhabbetini çektiğini farketmiş ve onu tehlike olarak görerek daha babasının naaşının yanındayken yani saltanatının ilk saatlerinde kardeşini idam ettirmiştir.
Çelebi Mehmet
* Mehmet çelebi ve kardeşleri savaş sırasında uzak yerlere kaçmıştı
* Mehmet çelebi Amasya
* Süleyman çelebi Trakyaya kaçmıştı Süleyman çelebi sonra arkasına Bizans’ı almak için Bizans kralının kardeşi ile evlenmişti
* İsa çelebi ise bursa taraflarına kaçmıştı oda abisi süleyman çelebi gibi Bizans’ın yardımını arkasına almak için Bizans’ın önde gelen ailelerinden birinin kızıyla evlenmişti.
* Musa çelebi ise Germiyan Oğullarına emanet edilmiştir.
* Çelebi Mehmet uzun süren savaşlarla galebe gelmiştir
II. Murat
* Çelebi Mehmet belki de kendi yaptığı savaşlardan duyduğu üzüntüyle çocuklarının savaşmalarını istememektedir.
* Mehmet çelebinin dileği yerine gelmiştir oğlu II. Murat tahtta geçtiğinde 2 ağabeyi ölmüştü ve tahtta geçtikten sonrada iki kardeşi vebadan ölmüştür.
Fatih Sultan Mehmet
* II. Mehmet 21 yaşında tahtta çıktığında daha süt emen Ahmet isminde bir kardeşi vardı.
* II. Mehmet kardeşinin büyüyünce sorun çıkartabileceğini düşünüyordu ve kardeşinin annesinin kendisini tebrik etmeye gelmesi üzerine Ali isimli bir kişiyi görevlendirmiştir ve kardeşi harem havuzunda boğularak öldürülmüştür.
* II. Mehmet belki bundan duyduğu pişmanlıkla belki de kötü sonuçlar doğurabileceği endişesiyle kardeşini öldüren Aliyi bir gün sonra idam ettirmiştir.
II. Beyazıt
* II. Beyazıt sultan Ceme oranla daha ahlaklı daha sakin bir kişiliğe sahipti ve bu sebeple "sofu" lakabını almıştı
* Beyazıt ilk başta sultan Cem’in öldürülmesini hiç istememiştir hatta sultan Cem’in ilk isyanından sonra bile onun ülke dışına çıkması şartıyla sulhu kabul etmiştir
* Fakat sultan Cem’in devlete zarar vermeye başlamasıyla onu öldürmek istemiştir fakat onu zehirlemek için Romaya bir kişiyi bile gönderdiyse de ona ulaşamamıştır
Yavuz Sultan Selim
* Beyazıt’ın 8 oğlu vardı fakat 5 i sonra çeşitli sebeplerden dolayı ölmüştü
* Beyazıt’da kalan oğullarından Ahmet’i kendisine varis olarak gösteriyordu bu Yavuz’u tahrik ediyordu bu yüzden ilk önce şehzade Süleyman’ın kontrolündeki yerlere el koydu bunun üzerine Beyazıt’ın hemen çekilmesini istemesi üzerine Yavuz’da kendisine Rumeli valiliğini istedi
* Yavuz burada padişahın ölme haberini almasıyla tahtta ilk gelecek olanın kendisinin olacağını düşünmüştü
* Padişah yavuz’un isteğini kabul etmeyince yavuz savaş kararı aldı
* İki ordu karşı karşıya geldiysede tam bir savaş olmadı ve Rumeli beylerbeyi hasan paşa arayı buldu
* Bu savaştan kısa bir süre sonra Yeniçeriler İstanbul’da bir ayaklanma çıkarıp padişahın yaşlı olduğunu başlarında yavuzu görmek istediklerini söylediler ve bunun üzerine Beyazıt tahttan çekildi
Yavuz II
* Selim bu şekilde tahtta geçmişti fakat hala onun için tehlike olan kardeşleri ve yeğenleri vardı
* Selim bütün yeğenlerini onlara bir sancak vereceğini söylerek sarayına çağırdı bütün yeğenlerini bir odaya topladı ve bir gün sonra idam ettirdi
* Selim sonra kendisine rakip gördüğü korkuda birkaç süvari ile yola çıktı korkud bir mağaraya saklandı ve 20 gün sonra Avrupa’ya kaçma ümidiyle şehre çıktı fakat bu onun sonu oldu
* Korkutun başına gelenler Ahmet’e bir uyarı olmuştu. Ahmet 20 bin kişilik bir ordu ile selimin bulunduğu Bursa’ya doğru yola çıktı selim bunu haber aldı fakat ancak 10 bin kişi toplayabildi Sultan Ahmet ilk muharebeden üstün ayrılmıştı fakat yanlışlık yaparak ikinci muharebeyi geciktirdi ve Yavuz’un yardımına gelenler oldu ve yenildi ölümünden önce son isteği olarak Yavuz’a bir mektup yazdı ve idam edildi ölümü üzere 3 gün matem ilan edildi
Kanuni Sultan Süleyman
* Yavuz Sultan Selim’in ölümü üzerine bu haber bir süre sır gibi saklandı
* Yavuz Kuran-ı kerim’in okunması sıranda hayatını kaybetmişti ölümü gören paşa bunu bir süre sır olarak tutmuştu çünkü bu haber bazı sorunlar doğurabilirdi
* Kanuni kendisine rakip olabilecek başka bir kardeşi olmadığı için zahmetsizce tahtta geçti
II. Selim
* Kanuni’nin yaşayan 3 oğlu vardı fakat bu oğullarından 2’si çeşitli sebeplerle idam edilmişti ve sadece Şehzade selim kalmıştı
* Şehzade selim tahtta tek kaldığı için pek zorlanmadan geçti Fakat tahtta geçtikten sonra yeniçeriler ayaklandı
III. Murat
* Sultan III. Murat’ın tahtta geçmesi veraset sayesinde çok kolay olmuştur
* III. Murat tahtta geçer geçmez kardeşlerinin idamını emretmiştir
* Emir üzerine III. Murat’ın 5 kardeşi idam olunmuştur
III. Mehmet
* Osmanlının en çok çocuğu olan padişahlarından biriside III. Murattır
* Murat’ın 102 çocuğu vardı
* Bunlardan 27 kız 20 oğlan hayatta kalmıştı
* III. Mehmet yine gizlice getirildikten sonra bütün erkek kardeşlerini idam ettirmiştir
* Bu kardeşlerinden bazılarının yaşları hayli ilerlemiştir
* Bu kardeşlerinden hamile kalan kadınlar ise denize atılmıştır
I. Ahmet
* I. Ahmet tahtta geçtiğinde başka hiçbir kardeşi yoktu sadece babası III. Mehmet’ten hamile kalan biri vardı
* I. Ahmet tahtta geçtiğinde çok küçüktü (14) hatta tahtta geçtikten sonra sünnet olmuştur
* I. Ahmet’in ölümü halinde kurallara binaen sülaleden bir kişi tahtta çıkmalıydı belki bu yüzden
* Belki de I. Ahmet’in hocası Mustafa’nın etkisiyle I. Ahmet Kardeşini öldürtmemiştir
I. Mustafa
* I. Ahmet vefat ettikten sonra tahtta I. Ahmet’in en büyük oğlundan 13 yaş büyük olan Mustafa geçti
* Mustafa I. Ahmet’in insaniyetiyle yaşamıştı fakat o diğer padişahlar gibi padişah olmadan önce bir takım yerlerin valiliğini yapmamış ve hayatını haremde sürdürmüştür. Bu yüzden tahtta geçtikten kısa süre sonra tahttan indirilmiştir
I. Osman
* Mustafa’nın tahttan indirilmesine en çok asker sevinmekteydi çünkü ikinci padişah ikinci cülus demekti
* Nitekim olaylar ordunun tahmin ettiği gibi gelişti ve Osman tahtta geçer geçmez cülus bahşişi dağıttı
* Bu olay askeri sevindirdiyse de hazineye çok zararına oldu
IV. Murat
* IV. Murat tahtta geçtiğinde daha 11 yaşındaydı ve o da I. Ahmed gibi tahtta geçtikten sonra sünnet oldu
* IV. Murat tahtta geçtiğinde yeniçeriler cülus bahşişi için isyan ettiler ama bu isyan yatıştırıldı
I. İbrahim
* I. İbrahim IV. Murat’ın ölümü üzerine bağırışlar çağırışlar arasında kaldı
* Fakat I. İbrahim IV. Murat’ın ölmediğini bunu sadece yerinde gözü olup olmadığını öğrenmek niyetiyle yaptığını sanıyordu ve ölmemek için padişahlık tahtına gidemiyordu
* Bir süre sonra padişahın naaşını gördü ve tahtta geçti
IV. Mehmet
* Sultan Mehmet Osmanlı’nın en genç padişahlarından birisi olmuştur.
* Sultan Mehmet tahtta çıktığında güneş takvimiyle 6,5 yaşında ay takvimiyle 7 yaşındaydı (takribi)
* Sultan Mehmet kardeşlerini öldürmeyi ancak kendi oğulları buluğ çağına geldiğinde düşünmüştü
* Sultan Mehmet divanı topladı ve ölüm kararını tartıştı oradaki bütün ulema şehzadelerin öldürülmemesi için yalvar yakar oldular ve sultan Mehmet kardeşlerini affetti
II. Süleyman
* IV. Mehmet kardeşlerini öldürmemişti onun yerine tahtta geçen II. Süleyman onun bu endişelerini haklı çıkardı
* IV. Mehmet bir av hastasıydı ve her şeyden çok ava önem vermeye başlamıştı bu yüzden tahttan indirildi ve yerine büyük kardeşi II. Süleyman geçti
II. Ahmet
* IV. Mehmet’ten sonra tahtta öldürtmediği ilki kardeşinden biri olan II. Süleyman geçmişti
* II. Süleyman’ın ölümünden sonra ise yine IV. Mehmet’in öldürmediği iki kardeşten biri olan II. Ahmet geçti bu üç padişahında hayatlarında kardeş öldürme kanunu yürürlüğe girmemiştir
II. Mustafa
* Sultan II. Mustafa tahtta geçtiğinde eski adetlere uyarak cenaze töreninde gereken görevlerini yaptı.
* Sultan II. Mustafa tahtta geçtikten sonra bir bildiri yayınladı ve artık bir dönüş olacağını Hıristiyanlara karşı büyük bir girişime gireceğini belirtti ve kardeş öldürme yasasını o da kullanmadı
III. Ahmet
* III. Ahmet tahtta geçtiğinde kardeşlerinin öldürülmesi emrini vermemiştir
* Fakat III. Ahmet tahtta geçtikten sonra Cuma namazına gittiğinde henüz tam yatışmamış olan asiler tekrardan kızıştılar ve "Biz padişahtan memnunuz fakat şeyhülislam ve defterdarda dahil olmak üzere elimizdeki 60 kişilik listedeki hainlerini idamını isteriz" demişlerdir
* Padişah asilere söz vermiş ve o kişileri idam ettirmiştir
I. Mahmut
* I. Mahmut Patrona Halil isyanından sonra tahtta geçmiştir
* I. Mahmut’un amcası olan III. Ahmet’in 31 çocuğu vardı I. Mahmut onları bir tehlike görmemiştir ve ölümlerine bir karar verilmemiştir
III. Osman
* III. Osman yarım asır boyunca sarayın şehzadelere mahsus bölgesinde kalmıştır
* III. Osman’ın dış hayata geç girişi yüzünden pek becerikli biri olamamıştır
* III. Osman becerikli veya zeki biri olamamasının yanı sıra kan dökücü biri değildi o yüzden kardeşlerinin veya yeğenlerinin katli üzerine bir emir vermemiştir
III. Mustafa
* III. Mustafa tahtta geçer geçmez sadrazamı değiştirmiştir
* III. Mustafa’nın yaptığı bu işin onun en hayırlı ve tek hayırlı işi olduğu söylenmektedir
I. Abdülhamid
* I. Abdülhamid de diğer son dönem Osmanlı padişahları gibi tecrübesizdi
* III. Osman gibi o da yarım asra yakın bir süre (43 yıl) boyunca sarayda kalmıştır
* I. Abdülhamid zamanında ilk defa cülus bahşişi dağıtılmamıştır
* Sadece Osmanlının tarihini okuyarak başa geçtiği için çok yararsız bir padişahlık sürmüştür
* Küçük kaynarca anlaşması (1774) bu dönemde imzalanmıştır
III. Selim
* III. Selim’in dönemi Rus-Avusturya savaşları ile başlar
* III. Selim de diğer sonra dönem padişahları gibi kardeşlerinin katli emrini vermemiştir
Sultan Mustafa-II. Mahmut
* III. Selim’in katillerine emir veren kişi sultan Mustafa idi
* Sultan Mustafa II. Mahmut’u da öldürtecekti ama II. Mahmut bir yere sığınmıştı ve orada bulunarak tahtta geçirildi
* Ve II. Mahmut Sultan Mustafa’yı idam ettirdi
I. Abdülmecid
* I. Abdülmecid tahtta babasının 54 yaşındaki ölümünden sonra geçmiştir
* I. Abdülmecid tahtta geçtiğinde 16 yaşında idi
* tahtta geçtiğinde mülayim ve melankolik bir yapıda idi ve kimse onun bu görevin üstesinden gelebileceğini tahmin etmiyordu
Abdülaziz
* Sultan Abdülaziz çok iyi bir eğitim görmüştü
* Sultan Abdülaziz çok iyi at binmesinin yanı sıra çok iyi bir avcı ve çok iyi bir hayvan terbiyecisi idi
* Sultan Abdülaziz çok büyük bir irade sahibi ve çok engin bir kişiliğe sahip o yüzden kendisinden çok şey beklenmekteydi
V. Murat
* 30 mayıs günü Abdülaziz hakkında bir fetva verilerek tahttan indirildi yerine büyük oğlu V. Murat geldi
* Fakat onunda ehliyetsiz olduğu fikrine kapılan saray uleması onu 31 ağustosta tahttan indirildi
* V. Murat 3 ay boyunca tahtta kalmış oldu
Sultan Abdülhamid
* II. Abdülhamid tahtta çıktığında 35 yaşında yakışık bir prensti
* Fakat Abdülhamid çevresinin baskısıyla erken çökmüştü ve sebepsiz yere öldürülen abisinin cesedinin hayali gözlerinin önünden gitmez olmuştu
* II. Abdülhamid bir süre sonra saklandığı dinlendiği yer sürekli gizli tutulan itimadını kazanmış kişiler hariç kimseyle konuşmayan bir kişi olmuştu
Mehmet Reşad
* II. Abdülaziz’in tahttan indirilmesi şeyhülislam fetvası ile kesinleştirildiğinde kardeşi V. Mehmet saklandığı yerden ortaya çıktı ve padişah oldu