Eğitim Portalı
Son Eklenen Dosyalar
Fotoğraf Galerisi
Kanuni Sultan Süleyman Kanunları
Kanuni Sultan Süleyman Kanunları

Kanuni Sultan Süleyman Kanunları

                                                                         KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN KANUNLARI

“Size bir sorum var Hocam” diyor Adem Türkay, “Fırsat bulur da cevaplandırırsanız, beni mutlu etmiş olursunuz.”

Sorusu kısaca şöyle:

“Kanuni Sultan Süleyman, Kur’an’a aykırı kanunlar yapmış mıdır? Dinî hukuku yürürlükten kaldırıp kendi hukukunu yürürlüğe koyduğu için mi, kendisine, ‘Kanuni’ unvanı verilmiştir?” Tabii ki hayır, sevgili dostum. Kanuni Sultan Süleyman, dinî hukuku ortadan kaldırmadı, sadece zamanın değişen şart ve ihtiyaçlarına cevap verecek Kur’anî bazı şerh ve izahları kanunlaştırdı.

Bu çerçevede yasal düzenlemeler yaptı. Fatih Sultan da benzer düzenlemeler yapmıştı. Bu düzenlemelerde esas olan, yapılan kanunların Kur’an’a uygunluğuydu. Bunu da bağımsız şeyhülislâmlık müessesesi denetliyordu.

Ali Cemali Efendi (meşhur Zembilli) ve Ebussuud Efendi gibi, sadece Osmanlı tarihinin değil, dünya hukuk tarihinin de takdir ettiği dirayetli ve kifayetli (kifayet=yeterlilik) iki cevher ismin şeyhülislâmlık yaptığı bir devirde, dinî inançlara aykırı kanunlar yapmak, Sultan Süleyman gibi son derece güçlü bir padişahın bile haddi değildi. Çünkü padişahın şeyhülislâmı görevden alma yetkisi yoktu, ama şeyhülislâmın yetkileri padişahı görevden almayı da kapsıyordu.

Böyle bir yapıda şeyhülislâmlar padişahtan değil, padişahlar şeyhülislâmlardan korkar. Dinî konularda kılı kırk yaran devasa hukukçular zamanında, Kur’an’a aykırı kanunlar çıkarmak şöyle dursun, şeriata ters bir tavır takınmak bile imkânsızdı.

Böyle bir şeyi Sultan Süleyman asla yapmak istemezdi, ama isteseydi de gerçekleştiremezdi. Çünkü, Halife Hz. Ömer’den bir arşın kumaşın hesabını sorduktan ve aldıktan sonra, Hz. Ömer’in, “Hükme karşı gelirsem ne yaparsınız?” şeklindeki suali karşısında kılıcını çekerek, “Seni kılıçlarımızla doğrulturuz” diyen sahabi yürekli hocalar henüz hayattaydı. Sen şimdi örnek de istersin Adem dost…

Peki; işte sana birkaç sıradan örnek:

Meşhur Bursa Kadısı (yüksek hâkim) Emir Sultan’ın Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid’i mahkemeden kovması…

İlk İstanbul Kadısı Sarı Hızır Çelebi’nin, Rum Mimar İpsilanti Efendi’yi bildiğince cezalandıran Fatih Sultan Mehmed’i aynı cezaya çarptırması… (Şeriatın kısas hükmünü uygulaması.)

Zembilli Ali Cemali Efendi’nin, Yavuz Padişah’ı tahttan indirmekle (hal fetvası) tehdit edip, Hıristiyan ve Yahudi azınlığa yönelik şiddetli bir kararından vazgeçirmesi…

Bir İstanbul vaizinin, “Deniz yoluyla hacca gidenler için yol emniyeti kalmamıştır, Malta Şövalyeleri tarafından gemilerimiz yağmalanmakta, hacılarımız esir alınmaktadır, amma padişah sarayında mışıl mışıl uyumaktadır” anlamında çok ağır eleştirilerde bulunması sonucu Kanuni’nin Girit Seferi’ne çıkması… İstanbul vaizlerinden Abdullah Efendi’nin Sultan Dördüncü Mehmed’i (Avcı lakaplı) “Hey Padişah, millet sahipsiz kaldı; bil ki şimdi avlanma zamanı değil, ağlama zamanıdır!” diyerek Davutpaşa Camii minberinden haşlaması, Osmanlı kanunnameleri ve din önderlerinin padişahı denetleme özgürlüğü konusunda herhalde bir fikir vermektedir. (Şimdilerde bile böylesine rahatlıkla eleştiri yapabilen bir kürsü vaizi var mı? Yok. Vaizler ses alma cihazlarıyla izleniyor.) Padişahı yüzüne karşı en sert biçimde eleştirebilen din adamlarının yaşadığı bir ülkede, devletin dayandığı dine (tabii olarak İslâmiyet) ve esaslarına aykırı kararlar alınabilir miydi dersiniz, sevgili Adem Türkay kardeşim? Son söz olarak Sultan Dördüncü Mehmed devrinde on yıl süreyle Fransa’nın İstanbul sefaretinde çalışmış De La Croix’un anılarından tek cümle aktaracağım: “Türkler kainattaki temel kanunları Allah’ın koyduğuna inandıklarından, ‘kanun yapan’ (Kanuni) unvanı taşıyan padişahın bile kanunlara asla karşı gelemeyeceğini düşünürler.” Herkese bir de tarizim var: Artık ne olur duyduklarınızı değil de, okuduklarınızı sorun!


Tarih:30.06.2010 19:27:54 Kez okundu.548


Bookmark and Share Diğer Makaleler

Dizin1
Dizin1
Dizin1
Eğitim Portalı Eğitim  Portalı Samanyolu Eğitim Kurumları Samanyolu Eğitim Kurumları & Atlantik Eğitim Kurumları Atlantik Eğitim Kurumları nın Katkılarıyla Yayınlanmaktadır.
Güncel Haberler