Proje 2: Acil Durumlarda Ulaşım
PROJENİN ADI :
Acil durum araçlarının gereken yerlere daha hızlı ulaşabilmelerini sağlayacak yöntemlerin araştırılması.
PROJENİN AMACI :
Polis, itfaiye, ambulans gibi acil durum araçlarının olay yerine daha kısa sürede varabilmesini sağlamak. Böylece hayati önem taşıyan hizmetlerin daha kısa sürede yerine getirilebilmesini sağlamak. Can ve mal kaybına bu yöntemler sayesinde en aza indirmek.
Trafik akışına fazla müdahale edilmeyecek şekilde acill hizmetlerin yerine getirilmesi sağlamak. Bu konuda insanlarımızı daha duyarlı hale getirmek.
GİRİŞ :
Geçtiğimiz yüzyıl insanlığa teknolojik açıdan birçok faydalar getirmiştir. Gelişen teknoloji sayesinde önceden uzun sürede yapabildiğimiz işleri artık daha kısa sürede ve daha rahat yapabilecek konumdayız. Artık bir çok şeyin daha kalitelisini daha ucuza mal edebiliyoruz. Daha büyük evlerde yaşıyor ve kendimize daha çok vakit ayırabiliyoruz. Yani sonuç olarak baktığımızda insanın yaşam standartlarının çok fazla bir şeklide yükseldiğini görüyoruz. Günümüzde yükselen yaşam standartlarıyla beraber insana verilen önem daha da artmıştır. Bu yüzden tıbba son yıllarda çok büyük yatırımlar yapılarak gelişmesi sağlanmıştır. Gelişen tıp ile beraber hastalıklar azalmış ve insan ömrü uzamıştır. Ama teknoloji getirdiği bu faydaların yanında da birçok problemi beraberinde getirmiştir. Özellikle büyük şehirlerde olan ulaşım ve trafik sorunu bu problemlerin en önemlilerindendir. Bu problemlerden de en çok etkilenen kurumların başında ise Polis, itfaiye, acil servis kurumları gibi halkın hizmetine çalışan kurumlar gelir. Özellikle ambulans ve itfaiye araçlarının olay yerine mümkün olduğunca erken müdahale etmesi gerekmektedir. Fakat artan araç sayısı, düzensiz yerleşim, şehirlerin çok kalabalık olması gibi etmenler trafiğin yoğunluğunu arttırmakta bu da acil durum araçlarının olay yerine müdahalesini oldukça geciktirebilmektedir. Ve sonuç olarak ortaya can ve mal kaybı gibi kötü sonuçlar ortaya çıkabilmektedir. Biz de bu sorunu ne çok yaşayanlar bilir dedik ve Ankara Kurtuluş İtfaiye Gurubundan bir itfaiyeci ile röportaj yaptık. Aşağıdaki röportajdan da anlaşılabileceği gibi bu konu çok önem arzetmektedir.
--- İyi günler! İsminizi alabilir miyim?
--- Nurettin YİĞİT.
--- Buradaki göreviniz?
--- İtfaiye Çavuşu.
--- Size bir kaç sorum olacaktı. Ortalama bir yangın çıktığında olay yerine kaç dakikada ulaşıyorsunuz?
--- Süre gideceğimiz yerin uzaklığına göre değişiyor. Fakat bir yere ulaşmak ortalama 5-6 dakika sürüyor.
--- Bir yangın çıktığında olay yerini bulmak zor oluyor mu?
--- Pek zor olmuyor. İtfaiye şoförleri genellikle eski taksi şoförlerinden seçiliyor. Ayrıca diğer arkadaşlar da şehri çok iyi biliyorlar.
--- Peki sizi olay yerine ulaşırken engelleyen faktörler nelerdir?
--- Bizi engelleyen faktörlerin başında trafik, dar sokaklar ve yanlış park edilmiş araçlar geliyor.
--- Trafik sizi ne oranda etkiliyor?
--- Eğer trafik yoğunsa trafiğin içinden çıkmamız 5-6 dakikayı bulabiliyor.
--- Bir örnek anlatabilir misiniz?
--- Mesela geçen günlerde Cebeci taraflarına yangına giden araç trafiğe takıldı. Cebeci’den Kurtuluşa kadar trafik vardı. ( Burada itfaiye erinin belirttiği uzaklık yaklaşık 1 kilometreyi buluyor.) Ve trafikten çıkana kadar oldukça vakit kaybetti.
--- Peki trafiğin ilerisindeki araçların itfaiye aracının sirenini duyamaması gibi bir sorun var mı?
--- Evet biraz önce anlattığım olayda bu durum yaşandı.
--- Peki bu gibi durumlarda ne yapıyorsunuz?
--- Merkeze bildiriyoruz. Merkezde bölgede görev yapan trafik ekibine haber yolluyor. Ve böylece yolun açılması sağlanıyor.
--- Yardımınız için teşekkür ederim. İyi günler!
--- İyi günler
Aşağıda gazetelerden alınmış yazı ve haberlerde de bu konunun ne kadar önemli olduğunu görebilirsiniz;
".....Trafik içinde kalan ambulansların çırpınışını görünce dehşete düşüyor insan. 4 Temmuz Salı günü, saat 20.00 sıralarında Kadıköy’den köprüye doğru giden ambulans, akıl almaz bir sıkışıklıkta, acil durumlar için olan sağ şerit de araçlar tarafından işgal edildiği için sol şeritte, sirenlerini ciyak ciyak öttürerek kendine yol açmaya çalışıyordu. Şehir içinde durum daha da vahim. Ambulanslar için tek bir seçenek bırakılmış; kaldırımları kullanmak...
... Kısa süre sonra "helikopter ambulans"tan başka çözümümüz kalmayacak...."
RUHAT MENGİ
07.07.2001
SABAH
"....68 yaşındaki bir kadın, hem de hastanelerin burnunun dibinde, kazada yaralanan ayağından çok kan kaybettiği için ölmüştü. Beklenen ambulans bir türlü gelmediği için..."
""Bir sürü unvan" diyordu, Mehmet..
Türkiye Cumhuriyeti’nin 25 defa Hacı Başbakanı.. Başbakan Yardımcısı.. Sağlık Bakanı.. İçişleri Bakanı.. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı.. Yani üflediklerinde mangalda kül bırakmayan bir sürü unvanlının ülkesinde 68 yaşındaki Semahat Arslan, bir ambulans zamanında gelmediği için ölüp gidiyordu...."
HINCAL ULUÇ
29.04.1997
SABAH
"Ambulans gecikince yaralılar perişan oldu!
Demetevler’ de dün meydana gelen trafik kazasında ağır yaralanan iki kişi uzun süre ambulans bekledi. 112 acil servis ambulansının gecikmesi olay yerindeki vatandaşların tepkisine neden oldu...
BÖLGESEL HABERLER
06.02.2002
YÖNTEM VE TEKNİKLER :
Biz de arkadaşlarımızla beraber bu problemin vereceği zararları minimuma indirebilmek için bazı yöntemler bulmaya çalıştık. Umarız önerdiğimiz bu yöntemler önümüzdeki yıllarda kullanılmaya başlanarak daha çok insanın hayatının kurtulmasına sebep olabilir. Size bu projede bu yöntemleri anlatmaya çalışacağız.
PROJENİN UYGULANABİLMESİ İÇİN KULLANILACAK SİSTEMLER;
1- GPS ( GLOBAL POSITIONING SYSTEM = UYDU DESTEKLİ YÖN BULMA SİSTEMİ)
Bu sistem ilk olarak Amerika Savunma Bakanlığı tarafından kurulmuştur. Daha sonra 1980’li yıllarda halkın hizmetine sunulmuştur. Sistem birbirleriyle bağlantılı toplam 24 uydudan oluşmaktadır. Bu sistem sayesinde dünyanın neresinde bulunursanız bulunun 24 saat boyunca bulunduğunuz yeri enlem ve boylam cinsinden bulabilirsiniz. Eğer sistemi bir gps receiver aleti vasıtasıyla bulunduğunuz yerin haritasıyla ilişkilendirecek olursanız harita üzerinde bulunduğunuz noktayı tespit edebilirsiniz.
Şu an yurtdışındaözellikle Amerika’da bu sistem çok yaygın olarak kullanılmaktadır. Fakat maalesef Türkiye’de çok yaygın değildir. Şu anki gidişat ileride bu sistemin herkes tarafından kullanılacağını göstermektedir. Nedenlerini sayarsak;
GPS uydularının dünya üzerindeki konumları
a- Bir ülkede kullanılabilmesi için herhangi bir altyapı gerektirmemesi, sadece bir gps receiver gerektirmesi.
b- Bu aletin maliyetinin yaptığı işe oranla çok ucuz olması (100$-150$).
c- Teknolojinin hızla gelişmesi ve bunun soncunda maliyetin azalması ve kalitenin artması.
Yukarıdaki maddelerden de anlaşılacağı gibi bu sistemi bir ülke çapındaki tüm araçlara uygulamak zor değildir. Özellikle ülkemizde bu sistemin kullanılması için gerekli olan tek şey yerel haritaların sanal ortama aktarılmasıdır. Eğer gerekli imkanlar sağlanırsa bu sistemin tüm araçlar tarafından kullanılmaması için hiçbir sebep yoktur.
Bir GPS Receiver
Şu an yurtdışında acil durum araçları bu sistemden faydalanmaktadır. Faydalanma şekli ise hangi aracın olay mahalline daha yakın olduğunu tespit edip, o aracı o bölgeye yönlendirmek suretiyle olmaktadır. Fakat biz bu sistemden daha değişik bir verimli faydalanmayı düşünmekteyiz.
2-RADYO DALGALARI
Radyo dalgalarından günlük hayatta birçok şekilde faydalanmaktayız. Özellikle haberleşme alanında oldukça yaygın olarak kullanılmaktadır. Biz de radyo dalgalarını acil durum merkezi ile trafik lambaları arasında kuracağımız özel iletişim sistemi için kullanmayı düşünmekteyiz.
PROJEYİ HAZIRLARKEN KULLANDIĞIMIZ PROGRAM VE SİSTEMLER;
1- MICROSOFT MIDTOWN MADNESS 2
Microsoft firmasının çıkarttığı bu oyun bir araba simülasyonu. Bu oyunda seçtiğiniz bir arabayı seçtiğiniz bir şehirde istediğiniz gibi sürebiliyorsunuz. Biz de trafikte bulunan araçların durumlarını göstermek için kullandığımız resimleri bu oyunu kullanarak hazırladık.
2-PAINTSHOP PRO 6
Projede kullandığımız resimleri düzenlemek için bu programı kullandık.
3-MICROSOFT FRONTPAGE 2000
Projemizi web sayfası şekline getirmek için bu programı kullandık.
ACİL DURUM ARAÇLARININ GEREKEN YERLERE DAHA HIZLI GİDEBİLMESİ İÇİN KULLANILABİLECEK YÖNTEMLER;
NOT: Yukarıda da belirttiğimiz gibi gps’in tüm araçlar tarafından kullanılmaması için hiçbir sebep yoktur. Şu an yaşanan gelişmeler de ileride bu sistemin bir lüksten çok bir ihtiyaç haline geleceğinin sinyallerini vermektedir. Biz de bu yüzden projemizi gps’ in tüm araçlarda kullanıldığını varsayarak tasarladık.
Önerdiğimiz 1. Sistem:
GPS İLE ACİL DURUM ARACINI TRAFİĞİN DAHA AZ YOĞUN OLDUĞU YOLLARA YÖNLENDİRME
Bir acil durum aracı bir çağrı aldığında olay yerine doğru harekete geçer. Araç şoförü olay yerine gitmek için bildiği veya gps sistemi sayesinde öğrendiği en kısa yolu kullanır. Fakat bildiği en kısa yol olay yerine gitmek için kullanabileceği en kısa yol olmayabilir. Çünkü gitmeyi planladığı yol üzerinde trafik tıkalı olabilir. Ve olay yerine müdahalesi çok geç olabilir. Ve daha önce de belirttiğimiz gibi istenmeyen sonuçlar ortaya çıkabilir. Bu yüzden kısa olan yol yerine trafiğin az yoğun olduğu yolu kullanmak bazen daha uygun olabilir. Biz de bunun için şöyle bir çözüm önerisi düşündük.
Fikrimiz için ilk olarak acil durum merkezine uydu destekli bir bilgisayar sistemi kurulması gerekiyor. Bu sistem tüm gps uyduları ile bağlantılı olacak bu sayede görevlinin önündeki bilgisayar ekranında tüm şehir haritası görünecek ve diğer taşıtların gps sinyalleri kullanılarak harita üzerindeki trafik yoğunluğu gözlenebilecek. Merkezde bulunan görevliler bir acil çağrı aldığında araçları hemen o bölgeye gönderecek. Olay yerine gönderilen araçlar olay yerine giderlerken sürekli merkezle bağlantılı olacaklar. Görevliler trafik yoğunluğunu bilebildikleri için, olay yerine ulaşmak için kullanılabilecek en uygun güzergahı belirleyebilecek. Belirlenen güzergah olay yerine doğru yol alan acil durum araçlarının gps receiver aletlerine aktarılacak. Aktarılan bu bilgi sayesinde araç şoförü önündeki gps receiver aletinin ekranından en uygun güzergahı görebilecek ve böylece araçların olay yerine en kısa sürede ulaşmaları sağlanacak.
Daha önce de söylediğimiz gibi bunun için gerekli olan tek şey gps’in tüm araçlarda kullanılmasıdır (yukarıda verdiğimiz nedenler bunu gösteriyor). Tüm araçlardan gelen gps sinyalleri sayesinde yolların araç yoğunluğu hakkında bir bilgimiz olabilecek. Bu sinyalleri almak için yapılacak tek şey araçlardan uyduya gelen sinyalleri acil durum merkezine yönlendirmek. Günümüz teknolojisi ile bunu gerçekleştirmek mümkündür ve kolaydır.
Aşağıdaki şekle bakarak sistemin çalışmasını daha rahat anlayabilirsiniz.
1. Aşamada araçlarda bulunan GPS aletleri uyduya oradan da acil durum merkezine sinyal göndererek nerede olduklarını belirtirler.
2. Aşamada acil durum merkezine gelen veriler değerlendirilerek yollardaki trafik yoğunluğu hakkında bilgi elde edilir.
3. Aşamada acil durum aracının gitmesi gereken yere gidebilmesi için en uygun yol tespit edilir ve araca gönderilir.
4. Ve son aşamada ise gönderilen bilgiler acil durum aracının GPS ekranında gözükür.
Önerdiğimiz 2. Sistem:
ARACIN GEÇECEĞİ YOL ÜZERİNDEKİ ARAÇLARIN UYGUN HALE GETİRİLMESİ
Şu an kullanılan sistemde acil durum aracı yol üzerinde bulunan diğer araçları siren ve ışıklarıyla uyarmaktadır. Fakat trafik yoğun ise trafikte sıkışmış olan araçlar çok fazla hareket edemediğinden dolayı acil durum aracına zamanında yolu uygun hale getirememektedir. Hatta bazı durumlarda trafiğin ilerilerinde bulunan araçlar siren sesini duymadığından dolayı acil durum aracından haberi olmayabilmektedir. Bu durumda yolun açılması gibi bir durum söz konusu olmayabilir. Acil durum aracının geçeceği yol üzerindeki araçların daha önceden haberleri olsaydı yolu daha önceden uygun hale getirme gibi bir girişimleri olabilirlerdi. Biz böyle bir durum için şöyle bir çözüm öneriyoruz.
Bu fikir için yine gps’ den yararlanacağız. Şöyle ki Acil durum merkezinde bulunan görevli acil durum aracının geçeceği yolları daha önceden belirleyip bu yol üzerindeki araçları tespit edecek. Ve daha sonra araç geçmeden belirli bir süre önce yol üzerindeki araçların gps ekranlarına uydu vasıtasıyla bir mesaj gönderecek. Ör: "1 km arkanızdan bir ambulans geliyor. Lütfen sol şeridi boşaltın!" gibi. . Bu yöntem sayesinde acil durum aracı geldiğinde yolun büyük oranda uygun hale getirilebileceğini tahmin ediyoruz.
Yandaki resimde de görüldüğü gibi acil olarak bir yere gitmesi gereken polis arabası trafiğin içinde sıkışmış. Polis aracının bu trafiğin içinden çıkması oldukça zaman alır. Belki de daha önce de söylediğimiz gibi ilerideki araçların polis aracından haberleri bile olmaz. Dolayısıyla da polis aracı trafiğin açılmasını beklemek zorunda kalabilir.
Fakat bizim kullanacağımız sistemde trafikteki araçlara acil durum aracı bulundukları yere gelmeden haber verildiği için yolu daha önceden hazır durum getirecekler.
Aşağıdaki şemayı izleyerek önerdiğimiz 2. sistemin çalışma prensibini daha rahat anlayabilirsiniz
1. Aşamada yollardaki araçların konumu, trafikteki araçlardan gelen sinyaller sayesinde belirleniyor.
2. Aşamada ise sadece acil durum aracının geçeceği yol üzerindeki araçlar belirleniyor.
3. Aşamada belirlenen araçlara bir mesaj gönderiliyor.
4. Aşamada da gönderilen mesaj araçların GPS ekranlarında gözüküyor ve acil durum aracı geldiğinde yolu uygun hale getirmeleri sağlanıyor.
Önerdiğimiz 3. Sistem:
ARACIN GEÇECEĞİ YOL ÜZERİNDE BULUNAN TRAFİK IŞIKLARININ AYARLANMASI
Bilindiği üzere trafik ışıkları büyük şehirlerde trafiği düzenlemek için kullanılmaktadır. Fakat acil bir durum söz konusu olduğunda bu trafik ışıkları acil durum araçları için bir engel teşkil edebilmektedir. Özellikle trafiğin yoğun olduğu vakitlerde trafik ışıklarının önünde araçlar birikebilmekte ve bir acil durum aracı geldiğinde yolun açılması vakit kaybına sebep olabilmektedir. Ayrıca trafik açılırken ambulansa yol vermek için kırmızı ışıkta geçen araçlar kazaya sebebiyet verebilmektedir. Bu sorun çözümü için aklımıza şöyle bir fikir geldi;
Daha önce de söylediğimiz gibi uydudan acil durum aracının geçeceği yolları belirleyen acil durum merkezindeki görevli aracın geçeceği yollardaki trafik ışıklarını tespit edecek. Ve daha sonra acil durum aracı trafik ışıklarına gelmeden bir süre önce trafik ışıkları ile merkez arasında kurulan özel bir kontrol mekanizması sayesinde trafik ışıklarının yeşil renge dönmesini sağlayacak. Böylece hem trafik ışığının önündeki trafiğin boşalmasını sağlayacak hem de ışık karmaşası nedeniyle doğabilecek kazaların önüne geçilmiş olabilecek.
Bu sistemde merkez ile trafik ışıkları arasındaki iletişim için günümüzde tüm iletişim aletlerinde kullanılan radyo dalgalarını kullanacağız. Radyo dalgalarının bu sistem için kullanılması gayet mantıklı ve basittir. Ve ayrıca hiç bir sakıncası yoktur.
Şekilde de görüldüğü gibi ileride yeşil halka içinde bulunan trafik ışıkların önünde araçlar birikmiş. Ambulansın bu yoldan geçmesi için an azından 1-2 dakikaya ihtiyacı vardır. Bu süre de acil bir durum için çok önemli bir süredir.
Fakat önerdiğimiz sistemde trafik ışığı acil durum aracı gelmeden bir süre önce yeşile döndüğü için ışığın önündeki trafik boşalmış olacak ve acil durum aracı rahatça geçebilecek.
Aşağıdaki şemadan sistemimizin çalışma şeklini daha rahat anlayabilirsiniz.
1. Aşamada acil durum aracı ile acil durum merkezi irtibat kurarak acil durum aracının nerede olduğu ve geçeceği yol üzerindeki trafik ışıkları belirlenir.
2. Aşamada ise belirlenen trafik ışıklarına sinyal gönderilerek yeşile dönmeleri sağlanır.
3.Aşamada ise acil durum aracı ışık önündeki trafik boşaldığı için rahatça trafik ışığının önünden geçebilir.
Son olarak projemizin daha rahat anlaşılabilmesi için bir şekil çizdik ve şekil üzerinde olayları anlatmaya çalıştık. İsterseniz şeklimizi adım adım izleyelim.
1. Konumda görüldüğü gibi hastaneye giden "a" yolu "b" yoluna göre daha kısa. Normal bir zamanda şekilde görülen ambulans "a" yolunu kullanırdı. Fakat acil durum merkezi uydudan yollardaki trafik yoğunluğunu izliyor ve ambulansı uyararak "b" yolundan gitmesini sağlıyor. Çünkü "a" yolunda trafik tıkanmış durumda. Eğer ambulans her zaman ki gibi "a" yolunu kullansaydı trafiğin içinde sıkışabilir ve hastaneye oldukça gecikebilirdi.
2. Konumda ise daha önceden yolda dağınık halde bulunan araçlar ambulans gelemden bir süre önce uydu vasıtasıyla uyarıldıkları için hepsi sağ şeride geçiyor ve ambulansın geçmesi için boşluk oluşturuyorlar. Ve ambulans bu boşluğu kullanarak rahatça geçiyor.
3. Konumda ise şekilde "x" harfi ile gösterilen trafik ışıkları ambulans gelmeden bir süre önce yeşile dönüyor. Ve ambulansın geçmesi için uygun bir yol hazırlanıyor. Ve ambulans bu yolu kullanıyor.
SONUÇ VE TARTIŞMA :
Günümüzde artan trafik sorunu bazen acil durum araçlarının müdahalelerini oldukça geciktirebilmektedir. Önerdiğimiz fikirler ise bu gecikmeyi yüksek oranda azaltacağını düşünüyoruz. Bu fikirlerin hepsi uygulanamayıp bir kısmı uygulansa dahi oldukça vakit kazandırabilir ve bazen bir iki dakika bile bir kişinin hayatının kurtulmasını sağlayabilir.
Önerdiğimiz fikirlerin şöyle bir dezavantajı olabilir. Trafik, acil durum araçlarına göre düzenlendiği için trafiğin belirli noktalarında tıkanmalar ve yavaşlamalar olabilir. Ama zaten acil durum araçlarının işi acele olduğundan bu tıkanmalar tahminen kısa süreli olur. Zaten öyle bir acil durum karşısında trafiğin sıkışması önemsiz kalır.
Başka bir mesele de; bu sisteme geçişin biraz zor gibi gözükmesi. Ama istenilirse bu sisteme geçişin gayet kolay olduğunu düşünüyoruz, gerekçelerini yukarıda belirtmiştik.
KAYNAKLAR :
1. "http://www.garmin.com/aboutGPS"Garmin International Inc. 1989
2. "http://www.gpsworld.com/gpsworld/" Advanstar Communications
3.KURT, A., Bilgisayar Programcılığı Ders Notları. 1998 Ankara.
TEŞEKKÜR :
Projemizin her aşamasında desteğini esirgemeyen Bilgisayar öğretmenimiz Mehmet Yılmaz’a, Müdür Yardımcımız Murat Demirtaş’a, Özel Samanyolu Fen Lisesi Müdürlüğü’ne, ayrıca röportaj yapmamızda bize yardımcı olan Kurtuluş İtfaiye Amirliği’ne çok teşekkür ederiz.
PROJENİN ADI :
ACİL DURUM ARAÇLARININ GEREKEN YERLERE DAHA HIZLI ULAŞABİLMESİNİ SAĞLAYACAK YÖNTEMLERİN ARAŞTIRILMASI.
EMRAH SAĞLIKEMRE ÖNAL
ANKARAÖZELSAMANYOLUFEN LİSESİ
PROJE ÖZETİ :
Günümüzde trafik oldukça artmıştır. Artan trafik birçok sorunu beraberinde getirmiştir. Bu sorunlardan belki de en önemlisi acil durum araçlarının trafikte sıkışıp olay yerine müdahalede gecikmesidir. Çünkü bu tür gecikmeler can ve mal kaybı ile sonuçlabilmektedir.
Biz projemizde bu sorunu mümkün olduğunca gidermeyi amaçladık. Projede üçyöntem var. İlk iki adımda trafiğin durumunu anlayabilmemizi ve trafikteki araçlarla iletişim kurmamızı sağlayan gps denilen bir sistem kullanılıyor.
1.’de acil durum aracı trafiğin yoğunluğuna göre yönlendiriliyor.
2.’de yoldaki araçların gps sistemi ile uyarılarak acil durum araçlarına yol açması sağlanıyor.
3.’de acil durum araçlarının yolu üzerindeki trafik lambalarının bir sistemle yeşile çevrilip yolun boşaltılması sağlanıyor.
Bu projedeki fikirlerin bır kısmı kullanılsa dahi, acil durum araçlarının oldukça vakit kazanacağına inanıyoruz.
1
cPROJENİN ADI :
Acil durum araçlarının gereken yerlere daha hızlı ulaşabilmelerini sağlayacak yöntemlerin araştırılması.
PROJENİN AMACI :
Polis, itfaiye, ambulans gibi acil durum araçlarının olay yerine daha kısa sürede varabilmesini sağlamak. Böylece hayati önem taşıyan hizmetlerin daha kısa sürede yerine getirilebilmesini sağlamak. Can ve mal kaybına bu yöntemler sayesinde en aza indirmek.
Trafik akışına fazla müdahale edilmeyecek şekilde acill hizmetlerin yerine getirilmesi sağlamak. Bu konuda insanlarımızı daha duyarlı hale getirmek.
GİRİŞ :
Geçtiğimiz yüzyıl insanlığa teknolojik açıdan birçok faydalar getirmiştir. Gelişen teknoloji sayesinde önceden uzun sürede yapabildiğimiz işleri artık daha kısa sürede ve daha rahat yapabilecek konumdayız. Artık bir çok şeyin daha kalitelisini daha ucuza mal edebiliyoruz. Daha büyük evlerde yaşıyor ve kendimize daha çok vakit ayırabiliyoruz. Yani sonuç olarak baktığımızda insanın yaşam standartlarının çok fazla bir şeklide yükseldiğini görüyoruz. Günümüzde yükselen yaşam standartlarıyla beraber insana verilen önem daha da artmıştır. Bu yüzden tıbba son yıllarda çok büyük yatırımlar yapılarak gelişmesi sağlanmıştır. Gelişen tıp ile beraber hastalıklar azalmış ve insan ömrü uzamıştır. Ama teknoloji getirdiği bu faydaların yanında da birçok problemi beraberinde getirmiştir. Özellikle büyük şehirlerde olan ulaşım ve trafik sorunu bu problemlerin en önemlilerindendir. Bu problemlerden de en çok etkilenen kurumların başında ise Polis, itfaiye, acil servis kurumları gibi halkın hizmetine çalışan kurumlar gelir. Özellikle ambulans ve itfaiye araçlarının olay yerine mümkün olduğunca erken müdahale etmesi gerekmektedir. Fakat artan araç sayısı, düzensiz yerleşim, şehirlerin çok kalabalık olması gibi etmenler trafiğin yoğunluğunu arttırmakta bu da acil durum araçlarının olay yerine müdahalesini oldukça geciktirebilmektedir. Ve sonuç olarak ortaya can ve mal kaybı gibi kötü sonuçlar ortaya çıkabilmektedir. Biz de bu sorunu ne çok yaşayanlar bilir dedik ve Ankara Kurtuluş İtfaiye Gurubundan bir itfaiyeci ile röportaj yaptık. Aşağıdaki röportajdan da anlaşılabileceği gibi bu konu çok önem arzetmektedir.
--- İyi günler! İsminizi alabilir miyim?
--- Nurettin YİĞİT.
--- Buradaki göreviniz?
--- İtfaiye Çavuşu.
--- Size bir kaç sorum olacaktı. Ortalama bir yangın çıktığında olay yerine kaç dakikada ulaşıyorsunuz?
--- Süre gideceğimiz yerin uzaklığına göre değişiyor. Fakat bir yere ulaşmak ortalama 5-6 dakika sürüyor.
--- Bir yangın çıktığında olay yerini bulmak zor oluyor mu?
--- Pek zor olmuyor. İtfaiye şoförleri genellikle eski taksi şoförlerinden seçiliyor. Ayrıca diğer arkadaşlar da şehri çok iyi biliyorlar.
--- Peki sizi olay yerine ulaşırken engelleyen faktörler nelerdir?
--- Bizi engelleyen faktörlerin başında trafik, dar sokaklar ve yanlış park edilmiş araçlar geliyor.
--- Trafik sizi ne oranda etkiliyor?
--- Eğer trafik yoğunsa trafiğin içinden çıkmamız 5-6 dakikayı bulabiliyor.
--- Bir örnek anlatabilir misiniz?
--- Mesela geçen günlerde Cebeci taraflarına yangına giden araç trafiğe takıldı. Cebeci’den Kurtuluşa kadar trafik vardı. ( Burada itfaiye erinin belirttiği uzaklık yaklaşık 1 kilometreyi buluyor.) Ve trafikten çıkana kadar oldukça vakit kaybetti.
--- Peki trafiğin ilerisindeki araçların itfaiye aracının sirenini duyamaması gibi bir sorun var mı?
--- Evet biraz önce anlattığım olayda bu durum yaşandı.
--- Peki bu gibi durumlarda ne yapıyorsunuz?
--- Merkeze bildiriyoruz. Merkezde bölgede görev yapan trafik ekibine haber yolluyor. Ve böylece yolun açılması sağlanıyor.
--- Yardımınız için teşekkür ederim. İyi günler!
--- İyi günler
Aşağıda gazetelerden alınmış yazı ve haberlerde de bu konunun ne kadar önemli olduğunu görebilirsiniz;
".....Trafik içinde kalan ambulansların çırpınışını görünce dehşete düşüyor insan. 4 Temmuz Salı günü, saat 20.00 sıralarında Kadıköy’den köprüye doğru giden ambulans, akıl almaz bir sıkışıklıkta, acil durumlar için olan sağ şerit de araçlar tarafından işgal edildiği için sol şeritte, sirenlerini ciyak ciyak öttürerek kendine yol açmaya çalışıyordu. Şehir içinde durum daha da vahim. Ambulanslar için tek bir seçenek bırakılmış; kaldırımları kullanmak...
... Kısa süre sonra "helikopter ambulans"tan başka çözümümüz kalmayacak...."
RUHAT MENGİ
07.07.2001
SABAH
"....68 yaşındaki bir kadın, hem de hastanelerin burnunun dibinde, kazada yaralanan ayağından çok kan kaybettiği için ölmüştü. Beklenen ambulans bir türlü gelmediği için..."
""Bir sürü unvan" diyordu, Mehmet..
Türkiye Cumhuriyeti’nin 25 defa Hacı Başbakanı.. Başbakan Yardımcısı.. Sağlık Bakanı.. İçişleri Bakanı.. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı.. Yani üflediklerinde mangalda kül bırakmayan bir sürü unvanlının ülkesinde 68 yaşındaki Semahat Arslan, bir ambulans zamanında gelmediği için ölüp gidiyordu...."
HINCAL ULUÇ
29.04.1997
SABAH
"Ambulans gecikince yaralılar perişan oldu!
Demetevler’ de dün meydana gelen trafik kazasında ağır yaralanan iki kişi uzun süre ambulans bekledi. 112 acil servis ambulansının gecikmesi olay yerindeki vatandaşların tepkisine neden oldu...
BÖLGESEL HABERLER
06.02.2002
YÖNTEM VE TEKNİKLER :
Biz de arkadaşlarımızla beraber bu problemin vereceği zararları minimuma indirebilmek için bazı yöntemler bulmaya çalıştık. Umarız önerdiğimiz bu yöntemler önümüzdeki yıllarda kullanılmaya başlanarak daha çok insanın hayatının kurtulmasına sebep olabilir. Size bu projede bu yöntemleri anlatmaya çalışacağız.
PROJENİN UYGULANABİLMESİ İÇİN KULLANILACAK SİSTEMLER;
1- GPS ( GLOBAL POSITIONING SYSTEM = UYDU DESTEKLİ YÖN BULMA SİSTEMİ)
Bu sistem ilk olarak Amerika Savunma Bakanlığı tarafından kurulmuştur. Daha sonra 1980’li yıllarda halkın hizmetine sunulmuştur. Sistem birbirleriyle bağlantılı toplam 24 uydudan oluşmaktadır. Bu sistem sayesinde dünyanın neresinde bulunursanız bulunun 24 saat boyunca bulunduğunuz yeri enlem ve boylam cinsinden bulabilirsiniz. Eğer sistemi bir gps receiver aleti vasıtasıyla bulunduğunuz yerin haritasıyla ilişkilendirecek olursanız harita üzerinde bulunduğunuz noktayı tespit edebilirsiniz.
Şu an yurtdışındaözellikle Amerika’da bu sistem çok yaygın olarak kullanılmaktadır. Fakat maalesef Türkiye’de çok yaygın değildir. Şu anki gidişat ileride bu sistemin herkes tarafından kullanılacağını göstermektedir. Nedenlerini sayarsak;
GPS uydularının dünya üzerindeki konumları
a- Bir ülkede kullanılabilmesi için herhangi bir altyapı gerektirmemesi, sadece bir gps receiver gerektirmesi.
b- Bu aletin maliyetinin yaptığı işe oranla çok ucuz olması (100$-150$).
c- Teknolojinin hızla gelişmesi ve bunun soncunda maliyetin azalması ve kalitenin artması.
Yukarıdaki maddelerden de anlaşılacağı gibi bu sistemi bir ülke çapındaki tüm araçlara uygulamak zor değildir. Özellikle ülkemizde bu sistemin kullanılması için gerekli olan tek şey yerel haritaların sanal ortama aktarılmasıdır. Eğer gerekli imkanlar sağlanırsa bu sistemin tüm araçlar tarafından kullanılmaması için hiçbir sebep yoktur.
Bir GPS Receiver
Şu an yurtdışında acil durum araçları bu sistemden faydalanmaktadır. Faydalanma şekli ise hangi aracın olay mahalline daha yakın olduğunu tespit edip, o aracı o bölgeye yönlendirmek suretiyle olmaktadır. Fakat biz bu sistemden daha değişik bir verimli faydalanmayı düşünmekteyiz.
2-RADYO DALGALARI
Radyo dalgalarından günlük hayatta birçok şekilde faydalanmaktayız. Özellikle haberleşme alanında oldukça yaygın olarak kullanılmaktadır. Biz de radyo dalgalarını acil durum merkezi ile trafik lambaları arasında kuracağımız özel iletişim sistemi için kullanmayı düşünmekteyiz.
PROJEYİ HAZIRLARKEN KULLANDIĞIMIZ PROGRAM VE SİSTEMLER;
1- MICROSOFT MIDTOWN MADNESS 2
Microsoft firmasının çıkarttığı bu oyun bir araba simülasyonu. Bu oyunda seçtiğiniz bir arabayı seçtiğiniz bir şehirde istediğiniz gibi sürebiliyorsunuz. Biz de trafikte bulunan araçların durumlarını göstermek için kullandığımız resimleri bu oyunu kullanarak hazırladık.
2-PAINTSHOP PRO 6
Projede kullandığımız resimleri düzenlemek için bu programı kullandık.
3-MICROSOFT FRONTPAGE 2000
Projemizi web sayfası şekline getirmek için bu programı kullandık.
ACİL DURUM ARAÇLARININ GEREKEN YERLERE DAHA HIZLI GİDEBİLMESİ İÇİN KULLANILABİLECEK YÖNTEMLER;
NOT: Yukarıda da belirttiğimiz gibi gps’in tüm araçlar tarafından kullanılmaması için hiçbir sebep yoktur. Şu an yaşanan gelişmeler de ileride bu sistemin bir lüksten çok bir ihtiyaç haline geleceğinin sinyallerini vermektedir. Biz de bu yüzden projemizi gps’ in tüm araçlarda kullanıldığını varsayarak tasarladık.
Önerdiğimiz 1. Sistem:
GPS İLE ACİL DURUM ARACINI TRAFİĞİN DAHA AZ YOĞUN OLDUĞU YOLLARA YÖNLENDİRME
Bir acil durum aracı bir çağrı aldığında olay yerine doğru harekete geçer. Araç şoförü olay yerine gitmek için bildiği veya gps sistemi sayesinde öğrendiği en kısa yolu kullanır. Fakat bildiği en kısa yol olay yerine gitmek için kullanabileceği en kısa yol olmayabilir. Çünkü gitmeyi planladığı yol üzerinde trafik tıkalı olabilir. Ve olay yerine müdahalesi çok geç olabilir. Ve daha önce de belirttiğimiz gibi istenmeyen sonuçlar ortaya çıkabilir. Bu yüzden kısa olan yol yerine trafiğin az yoğun olduğu yolu kullanmak bazen daha uygun olabilir. Biz de bunun için şöyle bir çözüm önerisi düşündük.
Fikrimiz için ilk olarak acil durum merkezine uydu destekli bir bilgisayar sistemi kurulması gerekiyor. Bu sistem tüm gps uyduları ile bağlantılı olacak bu sayede görevlinin önündeki bilgisayar ekranında tüm şehir haritası görünecek ve diğer taşıtların gps sinyalleri kullanılarak harita üzerindeki trafik yoğunluğu gözlenebilecek. Merkezde bulunan görevliler bir acil çağrı aldığında araçları hemen o bölgeye gönderecek. Olay yerine gönderilen araçlar olay yerine giderlerken sürekli merkezle bağlantılı olacaklar. Görevliler trafik yoğunluğunu bilebildikleri için, olay yerine ulaşmak için kullanılabilecek en uygun güzergahı belirleyebilecek. Belirlenen güzergah olay yerine doğru yol alan acil durum araçlarının gps receiver aletlerine aktarılacak. Aktarılan bu bilgi sayesinde araç şoförü önündeki gps receiver aletinin ekranından en uygun güzergahı görebilecek ve böylece araçların olay yerine en kısa sürede ulaşmaları sağlanacak.
Daha önce de söylediğimiz gibi bunun için gerekli olan tek şey gps’in tüm araçlarda kullanılmasıdır (yukarıda verdiğimiz nedenler bunu gösteriyor). Tüm araçlardan gelen gps sinyalleri sayesinde yolların araç yoğunluğu hakkında bir bilgimiz olabilecek. Bu sinyalleri almak için yapılacak tek şey araçlardan uyduya gelen sinyalleri acil durum merkezine yönlendirmek. Günümüz teknolojisi ile bunu gerçekleştirmek mümkündür ve kolaydır.
Aşağıdaki şekle bakarak sistemin çalışmasını daha rahat anlayabilirsiniz.
1. Aşamada araçlarda bulunan GPS aletleri uyduya oradan da acil durum merkezine sinyal göndererek nerede olduklarını belirtirler.
2. Aşamada acil durum merkezine gelen veriler değerlendirilerek yollardaki trafik yoğunluğu hakkında bilgi elde edilir.
3. Aşamada acil durum aracının gitmesi gereken yere gidebilmesi için en uygun yol tespit edilir ve araca gönderilir.
4. Ve son aşamada ise gönderilen bilgiler acil durum aracının GPS ekranında gözükür.
Önerdiğimiz 2. Sistem:
ARACIN GEÇECEĞİ YOL ÜZERİNDEKİ ARAÇLARIN UYGUN HALE GETİRİLMESİ
Şu an kullanılan sistemde acil durum aracı yol üzerinde bulunan diğer araçları siren ve ışıklarıyla uyarmaktadır. Fakat trafik yoğun ise trafikte sıkışmış olan araçlar çok fazla hareket edemediğinden dolayı acil durum aracına zamanında yolu uygun hale getirememektedir. Hatta bazı durumlarda trafiğin ilerilerinde bulunan araçlar siren sesini duymadığından dolayı acil durum aracından haberi olmayabilmektedir. Bu durumda yolun açılması gibi bir durum söz konusu olmayabilir. Acil durum aracının geçeceği yol üzerindeki araçların daha önceden haberleri olsaydı yolu daha önceden uygun hale getirme gibi bir girişimleri olabilirlerdi. Biz böyle bir durum için şöyle bir çözüm öneriyoruz.
Bu fikir için yine gps’ den yararlanacağız. Şöyle ki Acil durum merkezinde bulunan görevli acil durum aracının geçeceği yolları daha önceden belirleyip bu yol üzerindeki araçları tespit edecek. Ve daha sonra araç geçmeden belirli bir süre önce yol üzerindeki araçların gps ekranlarına uydu vasıtasıyla bir mesaj gönderecek. Ör: "1 km arkanızdan bir ambulans geliyor. Lütfen sol şeridi boşaltın!" gibi. . Bu yöntem sayesinde acil durum aracı geldiğinde yolun büyük oranda uygun hale getirilebileceğini tahmin ediyoruz.
Yandaki resimde de görüldüğü gibi acil olarak bir yere gitmesi gereken polis arabası trafiğin içinde sıkışmış. Polis aracının bu trafiğin içinden çıkması oldukça zaman alır. Belki de daha önce de söylediğimiz gibi ilerideki araçların polis aracından haberleri bile olmaz. Dolayısıyla da polis aracı trafiğin açılmasını beklemek zorunda kalabilir.
Fakat bizim kullanacağımız sistemde trafikteki araçlara acil durum aracı bulundukları yere gelmeden haber verildiği için yolu daha önceden hazır durum getirecekler.
Aşağıdaki şemayı izleyerek önerdiğimiz 2. sistemin çalışma prensibini daha rahat anlayabilirsiniz
1. Aşamada yollardaki araçların konumu, trafikteki araçlardan gelen sinyaller sayesinde belirleniyor.
2. Aşamada ise sadece acil durum aracının geçeceği yol üzerindeki araçlar belirleniyor.
3. Aşamada belirlenen araçlara bir mesaj gönderiliyor.
4. Aşamada da gönderilen mesaj araçların GPS ekranlarında gözüküyor ve acil durum aracı geldiğinde yolu uygun hale getirmeleri sağlanıyor.
Önerdiğimiz 3. Sistem:
ARACIN GEÇECEĞİ YOL ÜZERİNDE BULUNAN TRAFİK IŞIKLARININ AYARLANMASI
Bilindiği üzere trafik ışıkları büyük şehirlerde trafiği düzenlemek için kullanılmaktadır. Fakat acil bir durum söz konusu olduğunda bu trafik ışıkları acil durum araçları için bir engel teşkil edebilmektedir. Özellikle trafiğin yoğun olduğu vakitlerde trafik ışıklarının önünde araçlar birikebilmekte ve bir acil durum aracı geldiğinde yolun açılması vakit kaybına sebep olabilmektedir. Ayrıca trafik açılırken ambulansa yol vermek için kırmızı ışıkta geçen araçlar kazaya sebebiyet verebilmektedir. Bu sorun çözümü için aklımıza şöyle bir fikir geldi;
Daha önce de söylediğimiz gibi uydudan acil durum aracının geçeceği yolları belirleyen acil durum merkezindeki görevli aracın geçeceği yollardaki trafik ışıklarını tespit edecek. Ve daha sonra acil durum aracı trafik ışıklarına gelmeden bir süre önce trafik ışıkları ile merkez arasında kurulan özel bir kontrol mekanizması sayesinde trafik ışıklarının yeşil renge dönmesini sağlayacak. Böylece hem trafik ışığının önündeki trafiğin boşalmasını sağlayacak hem de ışık karmaşası nedeniyle doğabilecek kazaların önüne geçilmiş olabilecek.
Bu sistemde merkez ile trafik ışıkları arasındaki iletişim için günümüzde tüm iletişim aletlerinde kullanılan radyo dalgalarını kullanacağız. Radyo dalgalarının bu sistem için kullanılması gayet mantıklı ve basittir. Ve ayrıca hiç bir sakıncası yoktur.
Şekilde de görüldüğü gibi ileride yeşil halka içinde bulunan trafik ışıkların önünde araçlar birikmiş. Ambulansın bu yoldan geçmesi için an azından 1-2 dakikaya ihtiyacı vardır. Bu süre de acil bir durum için çok önemli bir süredir.
Fakat önerdiğimiz sistemde trafik ışığı acil durum aracı gelmeden bir süre önce yeşile döndüğü için ışığın önündeki trafik boşalmış olacak ve acil durum aracı rahatça geçebilecek.
Aşağıdaki şemadan sistemimizin çalışma şeklini daha rahat anlayabilirsiniz.
1. Aşamada acil durum aracı ile acil durum merkezi irtibat kurarak acil durum aracının nerede olduğu ve geçeceği yol üzerindeki trafik ışıkları belirlenir.
2. Aşamada ise belirlenen trafik ışıklarına sinyal gönderilerek yeşile dönmeleri sağlanır.
3.Aşamada ise acil durum aracı ışık önündeki trafik boşaldığı için rahatça trafik ışığının önünden geçebilir.
Son olarak projemizin daha rahat anlaşılabilmesi için bir şekil çizdik ve şekil üzerinde olayları anlatmaya çalıştık. İsterseniz şeklimizi adım adım izleyelim.
1. Konumda görüldüğü gibi hastaneye giden "a" yolu "b" yoluna göre daha kısa. Normal bir zamanda şekilde görülen ambulans "a" yolunu kullanırdı. Fakat acil durum merkezi uydudan yollardaki trafik yoğunluğunu izliyor ve ambulansı uyararak "b" yolundan gitmesini sağlıyor. Çünkü "a" yolunda trafik tıkanmış durumda. Eğer ambulans her zaman ki gibi "a" yolunu kullansaydı trafiğin içinde sıkışabilir ve hastaneye oldukça gecikebilirdi.
2. Konumda ise daha önceden yolda dağınık halde bulunan araçlar ambulans gelemden bir süre önce uydu vasıtasıyla uyarıldıkları için hepsi sağ şeride geçiyor ve ambulansın geçmesi için boşluk oluşturuyorlar. Ve ambulans bu boşluğu kullanarak rahatça geçiyor.
3. Konumda ise şekilde "x" harfi ile gösterilen trafik ışıkları ambulans gelmeden bir süre önce yeşile dönüyor. Ve ambulansın geçmesi için uygun bir yol hazırlanıyor. Ve ambulans bu yolu kullanıyor.
SONUÇ VE TARTIŞMA :
Günümüzde artan trafik sorunu bazen acil durum araçlarının müdahalelerini oldukça geciktirebilmektedir. Önerdiğimiz fikirler ise bu gecikmeyi yüksek oranda azaltacağını düşünüyoruz. Bu fikirlerin hepsi uygulanamayıp bir kısmı uygulansa dahi oldukça vakit kazandırabilir ve bazen bir iki dakika bile bir kişinin hayatının kurtulmasını sağlayabilir.
Önerdiğimiz fikirlerin şöyle bir dezavantajı olabilir. Trafik, acil durum araçlarına göre düzenlendiği için trafiğin belirli noktalarında tıkanmalar ve yavaşlamalar olabilir. Ama zaten acil durum araçlarının işi acele olduğundan bu tıkanmalar tahminen kısa süreli olur. Zaten öyle bir acil durum karşısında trafiğin sıkışması önemsiz kalır.
Başka bir mesele de; bu sisteme geçişin biraz zor gibi gözükmesi. Ama istenilirse bu sisteme geçişin gayet kolay olduğunu düşünüyoruz, gerekçelerini yukarıda belirtmiştik.
KAYNAKLAR :
1. "http://www.garmin.com/aboutGPS"Garmin International Inc. 1989
2. "http://www.gpsworld.com/gpsworld/" Advanstar Communications
3.KURT, A., Bilgisayar Programcılığı Ders Notları. 1998 Ankara.
TEŞEKKÜR :
Projemizin her aşamasında desteğini esirgemeyen Bilgisayar öğretmenimiz Mehmet Yılmaz’a, Müdür Yardımcımız Murat Demirtaş’a, Özel Samanyolu Fen Lisesi Müdürlüğü’ne, ayrıca röportaj yapmamızda bize yardımcı olan Kurtuluş İtfaiye Amirliği’ne çok teşekkür ederiz.
PROJENİN ADI :
ACİL DURUM ARAÇLARININ GEREKEN YERLERE DAHA HIZLI ULAŞABİLMESİNİ SAĞLAYACAK YÖNTEMLERİN ARAŞTIRILMASI.
EMRAH SAĞLIKEMRE ÖNAL
ANKARAÖZELSAMANYOLUFEN LİSESİ
PROJE ÖZETİ :
Günümüzde trafik oldukça artmıştır. Artan trafik birçok sorunu beraberinde getirmiştir. Bu sorunlardan belki de en önemlisi acil durum araçlarının trafikte sıkışıp olay yerine müdahalede gecikmesidir. Çünkü bu tür gecikmeler can ve mal kaybı ile sonuçlabilmektedir.
Biz projemizde bu sorunu mümkün olduğunca gidermeyi amaçladık. Projede üçyöntem var. İlk iki adımda trafiğin durumunu anlayabilmemizi ve trafikteki araçlarla iletişim kurmamızı sağlayan gps denilen bir sistem kullanılıyor.
1.’de acil durum aracı trafiğin yoğunluğuna göre yönlendiriliyor.
2.’de yoldaki araçların gps sistemi ile uyarılarak acil durum araçlarına yol açması sağlanıyor.
3.’de acil durum araçlarının yolu üzerindeki trafik lambalarının bir sistemle yeşile çevrilip yolun boşaltılması sağlanıyor.
Bu projedeki fikirlerin bır kısmı kullanılsa dahi, acil durum araçlarının oldukça vakit kazanacağına inanıyoruz.
1