Bilim adamları deprem dalgalarına sismik dalgalar adını vermişlerdir. Sismik sözcüğü, Yunanca'da dünya anlamına gelen “Seismos” sözcüğünden türetilmiştir.

Yeryüzünde her yıl yaklaşık olarak 800.000 deprem olduğu tahmin edilmektedir. Ancak bunların büyük bir kısmı insanlar tarafından hissedilmez. Sismograf denilen hassas aletlerle ölçülür. Ölçekteki değerler arasında 30 kat fark vardır. Yani Richter ölçeğine göre 8 büyüklüğündeki bir deprem, 7 büyüklüğündeki bir depremin 30 katı, 6 büyüklüğündeki bir depremin ise 900 katıdır.

Ülkemiz topraklarının %96’sı depremden etkilenme riski altında ve nüfusumuzun %98’i deprem tehlikesiyle yaşamaktadır. Bu da demek oluyor ki biz millet olarak depremle yaşamayı öğrenmeliyiz.

Okulda, işyerinde, sinemada, alışveriş merkezinde, evde, yolda, metroda, açık mekanda, deprem olduğunda nasıl davranılması gerektiğini öğrenmek zorundayız.

Buna bağlı olarak bu yazımızda sadece okullardaki deprem davranışlarını incelemeye çalıştık.


Okullarda Deprem Davranışları
Deprem Öncesi Alınacak Tedbirler:

• Okul idaresi deprem sırasında ve sonrasında ne yapılması gerektiği konusunda hazırlıklı olmalıdır. Öğrencilere tatbikatlar yaptırmalı, ihtiyaç listeleri çıkarılmalı ve işbölümü yapılmalıdır. Deprem yaşadığımız yeri vurabilir. Bunun için her okulun mutlaka acil durum planı olması gerekir.
  
  
• Deprem anında panik yaşayabilir, doğru düşünemeyebiliriz. Bu sebeple nerelere saklanabileceğimizi, okulun güvenli ve tehlikeli bölümlerini önceden belirlemeliyiz.
  
  Güvenli Yerler:
  – Masa ve sıraların altı
  – Koridor içleri
  – Oda, sınıf ve kemerlerin köşeleri
  
  Tehlikeli Yerler:
  – Cam ve çerçevelerin yanı
  – Düşebilecek herhangi bir nesnenin altı
  – Kapı araları
  – Elektrik direkleri ve duvar
  – Kitaplık ve dolapların yanı
  – Asansör ve merdiven boşlukları
  
  
• Deprem zararlarından üçte birinin; bina ile ilgili olmayıp içindeki eşyalar-dan kaynaklandığı tahmin edilmektedir.
  
  Bu nedenle;
  – Kitaplık, raf ve dolaplar gibi bir yere bağlı olmayan eşyaları duvara sabitleyiniz.
  – İçindeki eşyaların kayıp düşmesini önlemek için dolap kapaklarına sürgü takınız.
  – Duvara asılı tablolar ve aynalar deprem sırasında düşerek ciddi yaralanmalara sebep olur. Bu tür eşyaları alt ve üst bölümlerden duvara sıkıca sabitleyiniz. Askıda bırakmayınız.
  
  
• Okulların imkânlarına göre sınışarda küçük bir deprem çantası bulunduru-labilir. Bu deprem çantasında bulundurulacak başlıca gereçler:
  – Sargı Bezi
  – Ağrı Kesici
  – Makas
  – Fener
  – Düdük
  – Pil … vb.
  
  
• Depremden sonra çıkabilecek yangın için yangın ekibi eğitilmeli ve tatbikat yaptırılmalıdır.
  
  
• Okulda ilkyardım kursu verilmelidir. (kalp masajı, kırık – çıkık, suni solu-num, kanama vb.)

Deprem Sırasında:

• Deprem sırasında sakin olun, paniklemeyin, cesaretinizi toplayın ve koşmayı n. Büyük bir depremde ayakta durmak ve koşmak mümkün değildir.
  
  Deprem bölgesinde yapılan bir araştırma sonucuna göre, can kaybı ve yaralanma riskinin deprem sırasında binayı terkedenler arasında arttığı tesbit edilmiştir. Oysa böyle bir durumda yapılabilecek en son şey koşmaktır.
  
  Bulunduğunuz yerden kesinlikle dışarı çıkmamalı, daha önceden belirlediğiniz bir masa veya sıranın altına ya da yanına uzanıp, başınızı çanta, kitap veya paketle koruyunuz. Hiçbir şey yoksa ellerinizi başınızın üzerine kenetleyerek dizlerinizin üzerine eğilin ve başınızı koruyunuz. Sarsıntı duruncaya kadar saklandığınız yerden çıkmayınız. Daha sonra yetkililerin açıklamalarına uygun bir şekilde binayı boşaltınız.
  
  
• Kitaplık, dolap, çerçeve, pencere ve kırılınca sizi yaralayabilecek eşyalardan uzak durunuz. Büyük kolonların yanında durmaya çalışınız.
  
  
• Asansörleri kesinlikle kullanmayınız, merdivenlerden uzak durunuz.
  
  
• Eğer yangın çıkarsa ağzınıza mendil ya da bez tutunuz.
  
  
• Perdeleri kapatınız. Kapalı perdeler kırılan camları tutar.
  
  
• Eğer okul bahçesinde iseniz bina ve duvarlardan, elektrik direklerinden uzak durunuz.

Deprem Sonrasında:

Enkaz altında mahsur kaldıysanız,


• Paniğe kapılmadan durumunuzu değerlendirmeye çalışınız. Enerjinizi tasarruflu kullanmaya gayret ediniz.
  
  
• Çıkış için hayatınızı riske atacak faaliyetlere kalkmayınız. (Elektrik kaçağı – cam kırıkları – gaz kaçağı vb.)
  
  
• El ve ayaklarınızı kullanabiliyorsanız, su, kalorifer veya gaz tesisatlarına sert bir cisim ile vurarak yerinizi belli etmeye çalışınız.
  
  
• Kurtarma ekiplerinin seslerini duymaya ve onlara seslenmeye çalışınız. Ancak enerjinizi kontrollü kullanmaya gayret gösteriniz.

Depremden sonra kendinizin ve ailenizin güvenliğini sağlayıp, çevrenize yardımcı olmaya çalışınız.


Deprem Sonrası Yaşanabilecek
Psikolojik Sorunlar

Büyük depremlerde bazı kişilerde fiziksel yaralanmalar olmasa bile, duygusal sorunlar ortaya çıkabilir.

İnsanlarda kaygı, öfke, korku, suçluluk, pişmanlık, çaresizlik, utanç, karamsarlı k, uykusuzluk, dikkatsizlik gibi derin ve yoğun duygular yaşanabilir. Bu sorunlar normaldir ve geçicidir.

Mümkün olduğu ölçüde başka insanlarla konuşmalı, duygularınızı paylaşmalısı nız.

Yoğun stresten dolayı baş ağrıları, bulantı ve göğüs ağrıları olabilir. Bu durumda tıbbi yardıma başvurunuz.

Zamanla bütün bu duygusal problemler düzelecektir. Moralinizi mümkün ol-duğu ölçüde yüksek tutmaya çalışınız.

Alkol ve uyuşturucu maddelerden uzak durunuz.

Aynı yoğun duygular çocuklarda da yaşanabileceği için onlarla yakından ilgilenin ve olumsuz davranışlarını görmemezlikten gelirken, olumlu davranışlarına ilgi gösteriniz. Onlarla daha fazla zaman geçirip, çocuk merkezlerine gönderiniz. Oyun ve resim yapma faaliyetlerine katılmalarını teşvik ediniz.