GAZLAR: Belirli hacmi ve şekli olmayan koyuldukları bütün kapları dolduran maddelerdir. Gazlar sıkıştırıldıklarında hacimleri büyük ölçüde sıkıştırılabilen maddelerdir.
•Gazlar moleküller arası çekim kuvvetleri en az olan maddelerdir. Gaz molekülleri birbirinden bağımsız hareket ederler. Büyük basınç ve düşük sıcaklıklarda sıvılaştırılabilirler. Gaz molekülleri bulundukları yeri her tarafına eşit oranda yayılarak doldururlar.
•Basınç altında yüksek oranda sıkıştırılabilirler. Yüksek basınçtan alçak basınca doğru çabucak akarlar. Sıcaklık ile basınç doğru orantılıdır. Düşük yoğunlukları vardır.
•Gazların fiziksel davranışlarını dört özellik belirler. Bunlar; Basınç (P), sıcaklık (T) ve hacim (V) gazların durumunu değiştirebilen etkenlerdir
Basınç (P)
Kapalı bir kapta gaz basıncı manometre ile ölçülür.
basınç birimi atmosferdir.
1 Atmosfer basıncı
0°C, deniz seviyesinde 76cm
yüksekliğindeki
civa sıvısının tabana yapmış olduğu
basınca eş değer
açık hava basıncına 1 atm denir.
Gazlar günlük hayatta nerelerde kullanılır?
•Enerji amaçlı kullanım: LPG'liaraçlardaİçeceklerde kullanım: cola, maden suyu vs.Solunum: Nefes almak yada bitkilerin solunumuIsıtmak ve soğutma amaçlı kullanım: doğal gaz, klima, buzdolabı
•gibi ihtiyaçlarımız için kullanırız
Atmosferin Yapısı
•Atmosferin yapısı nasıldır? Nasıl oluşmuştur? Atmosferin kalınlığı iki faktörün etkileşimine bağlıdır. Hava moleküllerinin KE si ve yerçekimi. Nasıl?
•Güneş veya Yerçekimi olmasaydı atmosferdeki değişim hayatımızı nasıl etkilerdi?
Atmosfer, dünyamızı çevreleyen, güneşten gelen enerjinin hızlı bir şekilde uzaya geri dönmesini önleyen ve canlılar için yaşamsal önem taşıyan gaz kütlesine denir. Yerçekimi kuvveti sayesinde Dünya etrafında tutulmaktadır.
Havanın yapısı
•Atmosferde birçok gaz vardır
•Başlıcaları,azot, oksijen, argon, karbondioksit, metan, su buharıdır
•Atmosferdeki en fazla gaz azottur.
Atmosfer
•Atmosferin yüzde 99 u 30 km likbir yükseklikte bulunur. Atmosfer tüm hava dolaşımı, bulutlar ve fırtınalar, kısacası meteorolojik olayların hepsi troposferde, yani en çok 8-13 km’lerarasında olur.
Atmosferi Oluşturan Tabakalar
•Atmosfer birbirinden farklı kimyasal özelliklere ve değişik sıcaklık profiline sahip çeşitli tabakalardan oluşmaktadır. Atmosferi oluşturan gazlar ise deniz seviyesinden itibaren yaklaşık 1.000 km yukarıya kadar uzanmaktadır. Atmosferdeki toplam gaz konsantrasyonunun % 99’undan daha fazlası yer yüzeyinden itibaren ilk 40 km’liktabakada bulunmaktadır.
Sıcaklığın yüksekliğe bağlı değişimi
Suyun kaynama noktası
0 km
100 C
212 F
5 km
83C
181 F
10 km
73 C
163 F
15 km
55 C
131 F
20 km
40 C
104 F
25 km
26 C
79 F
30 km
14 C
57 F
Dünyamıza gelen güneş enerjisi6
Plazma
•Floresanlambalar ve içinde gaz bulunan sokak lambaları nasıl çalışır?
•(AuroraBorealisve AuroraAustralis) Kuzey ve Güney kutup ışıkları nasıl oluşur?
PlazmaElektriklenmiş gazdır. Kandaki plazma ile bir ilgisi yoktur. Plazma elektriği iletir. Plazmaya şekil verilebilir, kalıba konabilir, elektrik ve manyeti alan yardımıyla hareket ettirilebilir. Plazma laboratuarlarda gazların yüksek sıcaklıklara kadar ısıtılması ile elde edilir. Sıcaklığa bağlı olarak iyon yoğunluğu değişir ve plazma soğuk (yüzde 1 civarı) veya sıcak olmak üzere ikiye ayrılır. Güneş merkezi sıcak plazmadır.
Flüoresan lambalarda argon ve cıva iyonları (nötr olanların yanında) vardır. Yüksek pot. farkı altında elektronlar akmaya başlarlar.Bu elektronlar atomları uyarır plazma oluşur ve akımın akması için bir iletim yolu oluşturur. Uyarılan cıva atomları da görünmez UV ışık yayar. Bu ışıkta lambanın iç yüzeyindeki kaplama üzerindeki fosfor kaplamasının ışık yaymasına sebep olur.
Aurora; kutup bölgelerinde, geceleyin, gökyüzünde görülen, renkli, muhteşem, düzensiz ışınlardan meydana gelen, devamlı değişen, güzel bir ışık gösterisidir.Aurora; değişik şekil, renk ve yapıda meydana gelir. Hiçbir aurorabirbirine benzemez. Auroraile beraber bazen hışırtı, fısıltı, ıslık veya çatırtı şeklinde sesler de duyulabilir.
Nerede oluşur? Aurorayerden yaklaşık olarak 96 km yukarıda, kutuplar bölgesinde, atmosferde meydana gelir. Güney kutbundakilere AuroraAustralisveya güney ışıkları, kuzey kutbundakilere AuroraBoralisya da kuzey ışıkları denir. Çok seyrek olarak aurorakuzey ve güney yarım kürelerde de meydana gelebilir, hatta bazen ekvatorda bile görülür.15 Nisan 1869 tarihinde Paris’te ve 13–14 Mart 1989 tarihinde bütün ABD boyunca auroralargörülmüştür. Eski asırlarda daha az yüksekliklerde auroralarmeydana gelirmiş. Auroralarbaşka gezegenlerde de görülür. Voyageruzay aracından çekilen fotoğraflardan anlaşıldığına göre Jüpiter’de de auroralarmeydana gelmektedir.
Nasıl oluşur?Güneşte meydana gelen termonükleer reaksiyonlar sonucunda güneşten dışarıya elektrik yüklü parçacıklar yayılır. Elektron, proton ve iyonlardan ibaret olan bu yüklü parçacıklar, güneş rüzgârını meydana getirirler. Bu rüzgâr, bütün uzaya olduğu gibi dünyaya doğru da 400km/s hızla eser.Güneşten gelen bu parçacıklar, dünyanın etrafındaki manyetik alan sayesinde dünyanın kutuplarına doğru yönlendirilirler. Kutuplarda atmosferin üst tabakasında hava ile (çoğunlukla oksijen ve nitrojen) çarpışırlar. Çarpışmanın şiddetine bağlı olarak değişik renkte ışıklar elde edilir. Dünyanın manyetik alanı olmasaydı bu zararlı güneş rüzgârı, yeryüzünde hayatın varlığını engelleyecekti. Demek ki dünyayı en güzel şekilde Yaratan, ona koruyucu bir zırh giydirmesini de ihmal etmemiştir. Üstelik bu koruma, auroradenilen güzel ışık gösterileriyle süslenmiştir.
Ne zaman olur?Güneşte belli dönemlerde büyük patlamalar meydana gelir. Auroralarda güneşin aktif olduğu bu zamanlarda görülür. Patlamaların az olduğu dönemlerde auroraaz görülür. Güneşteki patlamalar 11 yılda bir artar. Bu dönemlerde meydana gelen patlamalar sonucunda büyük auroralargörülür.